Hybride diabeteszorg: digitaal én persoonlijk
Stel je voor: je staat aan de balie van een Service Apotheek. Een patiënt komt voor de eerste keer diabetesmedicatie ophalen. Je geeft jouw patiënt medicijnen en advies mee. Maar dan… Hoe weet je of de patiënt alles goed heeft onthouden? Hoe zorg je voor de juiste begeleiding thuis? Daarvoor is het hybride zorgprogramma ‘Persoonlijk advies diabetes’.
Lolita Havinga
Apotheker farmaceutische zorg bij Mosadex
De ontwikkeling
Het zorgprogramma bestaat uit digitale adviezen, een vragenlijst, nieuwsbrieven en een informatiepagina. Het doel? “Dat mensen hun medicijnen beter gebruiken, therapietrouwer zijn en minder last hebben van bijwerkingen,” legt Lolita uit. Zij heeft samen met haar collega’s het programma ontwikkeld. “Diabetes was een logische keuze: veel patiënten, veel geneesmiddelen en hoge zorgkosten. Daar kun je echt meerwaarde creëren.”
“Alles is geïntegreerd in onze app, zodat patiënten informatie en contact met de apotheek altijd bij de hand hebben,” vertelt ze. “Hybride zorg betekent dat persoonlijke begeleiding en digitale opvolging hand in hand gaan. Het zorgprogramma verlengt het gesprek aan de balie na de eerste uitgifte. Twee weken na de eerste uitgifte volgt de vragenlijst. Patiënten krijgen digitaal advies op basis van hun antwoorden. Als er iets niet goed gaat verschijnt er een actie in het systeem voor het apotheekteam. Zij nemen dan contact op. Zo houd je meer grip op de behandeling.”
“Hybride zorg betekent dat persoonlijke begeleiding en digitale opvolging hand in hand gaan.”
Het programma zit zorgvuldig in elkaar, afgestemd op verschillende medicijngebruikers. “We hebben het ingericht volgens de KNMP-richtlijn voor diabeteszorg en de NHG-standaard. Daarnaast hebben we samengewerkt met een kaderapotheker, Diabetesvereniging Nederland (DVN) en een focusgroep van patiënten. Hun feedback was cruciaal om het programma gebruiksvriendelijk te maken.” Ook leesbaarheid kreeg aandacht: “Tips en adviezen zijn geschreven in eenvoudige taal en getest op begrijpelijkheid.”
Na een uitgebreide pilot met 60 apotheken volgde de landelijke lancering met kick-off webinars voor de apotheekteams een webinar voor patiënten in samenwerking met DVN. Dit is echter nog niet de eindstreep. “We zijn gestart met een wetenschappelijk onderzoek door data specialist Neel Veldkamp samen met het Radboudumc*. Zo borgen we de waarde van deze hybride zorg ook voor de toekomst.”
*Rectificatie: in de print versie van het magazine staat ten onrechte dat het onderzoek wordt gedaan in samenwerking met een ander ziekenhuis. Dit moet het Radboudumc zijn.
De implementatie
Claudia begeleidt apotheken bij de implementatie. Daar komt maatwerk bij kijken, vertelt ze. “Bij elke apotheek is de behoefte anders. De één pakt het zelf op. De ander wil juist dat ik het team train. Ik deel informatie, materialen, tips en best practices: hoe zorg je dat het programma goed wordt ingezet, wat levert het op voor patiënt én assistent. De teams vullen het vervolgens zelf in. Zo hebben verschillende apotheken bijvoorbeeld een diabetesweek gehouden. We hebben ook regiobijeenkomsten georganiseerd voor de assistenten. Dat was erg waardevol voor de kennisuitwisseling.”
Ook na de eerste instructies blijft Claudia de implementatie volgen. “Het is belangrijk om terugkoppeling te geven over hoe het gaat. Daarvoor kijk ik naar de data. Bijvoorbeeld het aantal patiënten dat is aangemeld voor het programma, welke tips ze lezen, het aantal vragenlijsten die verstuurd zijn en hoeveel respons er is. Het is leuk om goede cijfers met de apotheek te delen, dat maakt het concreet en dat motiveert teams enorm. Ik doe dat niet alleen tijdens mijn kwartaalbezoek aan de apotheek, maar ook tussendoor via e-mail. Zo kunnen we ook bijsturen als dat nodig is.” Zo combineert ze uitleg, praktische tips, data-analyse en coaching om het zorgprogramma succesvol te implementeren.
“Complimenten van patiënten en kleine successen delen geeft energie.”
Claudia Kloppenburg
Implementatiespecialist zorg bij Mosadex
Heeft ze tips voor de apotheekteams? “Communicatie is echt een succesfactor. Vraag bijvoorbeeld niet: Wilt u meedoen? Maar leg uit: U krijgt nu ook ons zorgprogramma. Dat hoort bij uw zorg.” Daarnaast adviseert ze om resultaten terug te koppelen in het team. “Complimenten van patiënten en kleine successen delen geeft energie. Zo bouw je momentum in de eerste weken.”
Dennis van de Vegte
Apotheker bij Service Apotheek Noordoostpolder
De ervaringen
“We hebben ervoor gekozen om alle nieuwe diabetespatiënten automatisch aan te melden voor het zorgprogramma,” vertelt Dennis. “Er doen nu 330 patiënten mee. Zij kunnen laagdrempelig en in hun eigen tijd laten weten hoe het gaat.”
Het zorgprogramma maakt zorg efficiënter én persoonlijker. “Er zijn ruim 100 vragenlijsten ingevuld. Al deze patiënten kregen automatisch advies via de app. Dat is persoonlijk advies zonder tussenkomst van de apotheek. Hierdoor kunnen wij onze tijd besteden waar het nodig is. Voor ons kwamen er 16 directe acties uit. Eén van onze assistenten belt vervolgens deze patiënten. Dit zijn over het algemeen hele waardevolle telefoontjes. Mensen geven bijvoorbeeld aan dat ze een bijwerking van een geneesmiddel hebben. Vaak hebben ze dan een lagere bloedsuiker en weten ze niet zo goed wat ze moeten doen. Daar geven we dan tips voor.”
“Hybride zorg helpt ons om onze rol als lokale geneesmiddelenexpert te versterken.”
Dennis is erg enthousiast over de zorgprogramma’s. “Hybride zorg helpt ons om onze rol als lokale geneesmiddelenexpert te versterken. Neem het zorgprogramma astma/COPD. Als uit de vragenlijst komt dat iemand niet goed inhaleert dan nodigen we de patiënt uit of doen een huisbezoek. Dat is ons voordeel tegenover een internetapotheek.” Hij benadrukt hoe belangrijk het is om als apotheker je rol te pakken als geneesmiddelenexpert. “Dat is de toekomst.”
Benieuwd hoe dit er in de praktijk uitziet?
Bekijk dan ook onze video over het hybride zorgprogramma ‘Persoonlijk advies diabetes’.